'Er is altijd een manier om levenskwaliteit van mensen met een beperking te verbeteren’

Hans Kroon is onafhankelijk cliëntondersteuner. Hij helpt mensen om de juiste zorg, woning en vergoeding te krijgen, en gaat daarin altijd een stapje verder. Zijn missie is een goede kwaliteit van leven voor de mensen waarvoor hij werkt. "Als cliëntondersteuner zorg ik ervoor dat families er niet meer alleen voor staan."

Hans werkt al zijn hele leven in de zorg; als verpleegkundige, begeleider van mensen met een verstandelijke beperking, trainer/manager en onderzoeker. Tegenwoordig bundelt hij al zijn ervaring en expertise om mensen met een beperking en hun familie te helpen en pakt hij de meest complexe situaties aan.

Families ondersteunen

“Elke persoon is weer anders: wat diegene wil, wat de familie vindt, wat voor zorg diegene nodig heeft…”, vertelt Hans. “Men veronderstelt dat families heel veel zelf kunnen, maar die verzuipen in de zee van alle beschikbare hulpmiddelen. Zo zijn er gezinnen die onder vijf verschillende zorgwetten vallen. Er is altijd een manier om de levenskwaliteit te verbeteren, maar bij complexe zorgvragen komt het meestal niet van de grond. De meest voorkomende klacht van al die families is dan ook: ‘we staan er alleen voor.’”

Hans ondersteunt dit soort families zodat ze er niet meer alleen voor staan. “Ik regel rolstoelen, ik overleg met scholen, ik zit ‘s avonds laat in de tuin te praten met ouders over de toekomst van hun kind... Ik help hen de regie te voeren. Zij zeggen dat ik goed luister en ik doe mijn best om hun ideeën te begrijpen. We zijn geneigd om alles zoveel mogelijk te categoriseren, want dat is behapbaar. Maar ik kom met een leeg briefje: wie ben jij, wat heb jij nodig? Dan voelen mensen zich erkend.”

Sociale rolversterking

De hulp die Hans biedt is gebaseerd op het concept ‘sociale rolversterking’. Sociale rolversterking draait om rollen in de maatschappij, niet alleen activiteiten. “Stel, je bent vrijgezel. Dat is één van jouw rollen,” zegt Hans . “In die rol kun je allerlei activiteiten ondernemen: uitgaan, Tinder, speed dating, gekoppeld worden door vrienden… Als je een verstandelijke beperking hebt kun je terecht bij bijvoorbeeld ABCdate, waar je wordt gekoppeld aan iemand anders met een verstandelijke beperking via je begeleider. Maar dan komt er iets tussen, zoals bijvoorbeeld de coronacrisis, en stopt het hele proces. Maar mensen met een beperking zoeken nog steeds een partner. Een activiteit voor je doelgroep is vaak te beperkt. We moeten groter en inclusiever denken.”

Problemen in de zorg

Het liefst ziet Hans dat de cliënt of patiënt centraal staat, maar volgens hem is dat vaak niet meer zo in de zorg. Dat was altijd al een strijd. “Toen ik de verpleging in ging kreeg ik te horen dat de patiënt centraal staat, maar op de afdeling was dat niet het geval. Dan staat de arts centraal, of het protocol, of het feit dat we allemaal om 11 uur koffie drinken. Dat is de laatste jaren weer erger geworden.”

Tegelijkertijd speelt er een ander probleem: om meer vergoeding te krijgen worden indicaties vaak hoog aangeduid, maar vervolgens zien instellingen cliënten als te problematisch. “De laatste tijd kiezen instellingen er simpelweg voor om mensen met complexere zorgvragen niet meer te begeleiden en verzorgen, omdat ze meer kosten dan ze opleveren”, vertelt Hans. “Ze zeggen gewoonweg: ‘Die doelgroep helpen wij niet meer.’ Dan verliezen mensen hun woning en begeleiders. Er is ook vaak geen andere plek voor hen, want de vraag neemt toe en het aanbod neemt af.”

Een geschikte woning

Waar Hans zich het meest mee bezig houdt is het regelen van geschikte woonsituaties. “Er zijn mensen die überhaupt niet in een instelling willen wonen, maar ook veel die dat wel willen maar geen geschikte plek kunnen vinden. “Als iemand eenmaal het label ‘problematisch gedrag’ heeft, komen ze nergens meer terecht. Mijn taak is om te onderhandelen met de familie en de instellingen. Zijn er alternatieven of moeten we deze zelf creëren?”

Thuis, geen tehuis

Hans helpt een familie die al 10 jaar onderhandelt met zorginstellingen. Het gaat slecht met hun zoon van 42, die een beperking heeft. Hij is niet gelukkig in de instelling waar hij woont. Hij eet niet meer, en als het zo doorgaat redt hij de 44 niet. Zijn moeder, inmiddels 75, kreeg ineens een woning voor hem aangeboden. Ze dacht ‘nu of nooit.’ Nu is het aan Hans en de familie om te zorgen dat deze cliënt een bestaan kan opbouwen en dat hij begeleiding heeft in zijn nieuwe, eigen woning.
Hans: “Ik onderhandel met de instelling waar hij nu nog woont, want het budget moet worden omgezet. Ik bel uitzendbureaus voor personeel. De familie maakt het huis bewoonbaar. Volgens de instelling zien ze nog wel mogelijkheden, maar die zijn er niet. Ze vergeten te kijken naar zijn leven en kijken alleen maar naar de zorg. Deze man heeft een eigen woonruimte nodig waar hij bijvoorbeeld zo lang over zijn sanitaire stops kan doen als hij wil, en vanuit waar hij lekker kan gaan wandelen. Hij woont nu in een groepswoning waar begeleiders constant zijn bad- en slaapkamer binnen lopen en hij irriteert zich aan de bewoners. Thuis krijgt hij zeggenschap over zijn leven. ”

Visie op de zorg

Hans’ visie op de zorg in Nederland is simpel: minder nadruk op indicaties en meer begrip voor de medemens. “Zo’n indicatie labelt mensen met alle beperkingen die ze hebben. Hoe erger je iemand beschrijft, hoe meer geld je krijgt. Dit is één van de redenen waarom de zorg zoveel kost. Het moet weer gaan om ‘wat heb jij als persoon nodig?’. Zo moet je mensen in de zorg opleiden.”

Om zijn visie te delen spreekt Hans Kroon vaak publiekelijk over zijn aanpak, sociale rolversterking en het centraal zetten van mensen in plaats van labels. Zo sprak hij laatst bij een inspiratiebijeenkomst van OPAZ. Lees meer over deze inspiratiemiddag op onze website. Wij bieden ook meer informatie over cliëntondersteuning.

portret hans kroon
Hans Kroon