Bij inclusief werken is het belangrijk om de ander te leren kennen. Dit helpt om goede zorg te bieden. Ieder mens is uniek en kijkt anders naar de wereld.
Culturele aspecten
Mensen begroeten elkaar bijvoorbeeld op verschillende manieren. De een geeft een hand, de ander een kus op het voorhoofd. Als zorgverlener probeer je aan te sluiten bij wat de ander gewend is. Maar hoe leer je dit perspectief echt kennen?
'Mensen denken door mijn uiterlijk dat ik hindoestaans ben. Dat ik geen rund eet. Maar ik ben christelijk en ik eet al het vlees. Er zijn ook verschillen binnen de groep, daar moet je je bewust van zijn als zorgverlener. Je moet niet iedereen over één kam scheren.'
Basiskennis
Je kunt en hoeft niet alles te weten over verschillende culturen. Het is goed om te weten dat er binnen culturen vaak meer verschillen zijn dan tussen culturen. Dé Nederlander of dé verzorgende bestaat bijvoorbeeld niet. Ieder mens is anders.
Om iemand goed te begrijpen, kan het wel helpen om basiskennis te hebben over onderwerpen waar mensen verschillend over kunnen denken. Denk aan grote gebeurtenissen zoals de geboorte van een kind, ziekte of overlijden. Mensen houden dan vaak vast aan het bekende, zoals culturele gewoonten.
Maar let op: vraag altijd hoe iets voor jouw cliënt is. Behoeften zijn namelijk niet voor iedereen in een cultuur hetzelfde.
Verdieping
Basiskennis kan helpen, maar vraag altijd hoe iets voor jouw cliënt is. Mensen zelf kunnen het beste vertellen hoe je rekening kunt houden met hun leven. Stel dus vooral veel vragen, bijvoorbeeld:
- Hoe gaat dat in jouw familie’? (Niet: hoe gaat dat in jouw cultuur?). Binnen culturen bestaan namelijk verschillende perspectieven en behoeften kunnen van familie tot familie verschillen.
- Wat heb jij hierover van huis uit meegekregen?
- Wat is voor jou een belangrijke manier om respect te tonen?
Voorkom onterechte aannames
Zonder dit soort vragen kun je onterechte aannames hebben over je cliënt. Het kan ook helpen om te vragen: “Wat moet ik van u weten om de beste zorg te bieden?” Of: “Wat moet ik weten over gewoonten die belangrijk voor u zijn?” Zo leer je de wensen en de culturele achtergrond van je cliënt kennen. Wees open en maak er een gesprek van in plaats van een ondervraging.
Vertel over jezelf
Vertel ook over jezelf en hoe je werkt. Stel de vraag voor de gelijkwaardigheid ook andersom: “Wat wilt u van mij weten zodat we goed kunnen samenwerken om passende zorg te regelen?” Bekijk deze video over gelijkwaardigheid.
Wees sensitief bij doorvragen
Houd in gedachten dat sommige cliënten vaak vragen krijgen. Vooral mensen die op een bepaalde manier 'anders' zijn dan de meerderheid. Dit kan vervelend zijn, omdat dit het gevoel kan geven dat het niet goed is om 'anders' te zijn. Wees dus sensitief.
Je kunt bijvoorbeeld vragen: ‘Ik weet dat mensen op verschillende manieren de Ramadan vieren, mag ik vragen hoe dit voor jou is?’ Zo vraag je toestemming en laat je zien dat je weet dat er verschillen zijn.
Tip: vraag aan je cliënt of je belangrijke dingen in het dossier mag schrijven. Dan hoeft de cliënt niet steeds hetzelfde uit te leggen.
Cultureel interview
Niet alleen de culturele achtergrond van je cliënt kan invloed hebben op gezondheid. Ook de migratiegeschiedenis kan een rol spelen. Om hier een open gesprek over aan te gaan, kun je vragen uit het cultureel interview gebruiken. Dit gesprek helpt ook bij het opbouwen van een vertrouwensrelatie.
Oefening
Stel de vragen uit het culturele interview ook eens aan jezelf of aan een collega.
Enkele vragen uit het culturele interview
- Hoe zou u uw probleem vertellen en uitleggen aan anderen, bijvoorbeeld familie en vrienden?
- Bij wie zoekt u meestal hulp?
- Wie van uw familie zou betrokken zijn? Wat zou diegene adviseren?
- Voelt u zich begrepen door hulpverleners in Nederland?
Familie of kennissen van je cliënt kunnen ook helpen om je cliënt beter te leren kennen. Meer hierover lees je bij Samenwerking.
Er is veel informatie beschikbaar over de omgang met ingrijpende gebeurtenissen in verschillende culturen. Zie bijvoorbeeld:
- Inclusieve aanspreekvormen
- Video over communicatie
- Documentaire over mentale gezondheid in de wereld
- Religieuze geneeswijzen
- Podcast over Voodoo in de huisartsenpraktijk
- Video van sleutelpersonen over verwachtingen over zorg
- Informatie voor professionals over mantelzorg
- Podcast over mantelzorg
- Islamitisch wasritueel
- Voeding en religie
- Verhalen over religieuze feestdagen
- Inclusiekalender
- Podcast over rouwrituelen
- Films over het levenseinde in meerdere talen
Oefening
Bespreek eens in je team welke rol jouw familie zou hebben als jij zorg nodig zou hebt. Hoe zou het contact met zorgverleners eruitzien?