Ondersteunde communicatie is de inzet van allerlei communicatievormen en hulpmiddelen voor mensen die niet of moeilijk spreken.
Vormen van ondersteunde communicatie
Vormen van ondersteunde communicatie (OC) zijn bijvoorbeeld:
- (eenvoudige) gebaren
- verwijzende voorwerpen
- lichaamstaal
- pictogrammen
- geschreven woorden of letters
- OC-hulpmiddelen als spraakcomputers en communicatieboeken
De meeste mensen gebruiken meer vormen van ondersteunde communicatie. Al deze vormen zijn even belangrijk.
Verschillende vormen van ondersteunde communicatie staan op de website van ISAAC-NF. Dit is de belangenvereniging van mensen die ondersteunde communicatie gebruiken.
Voor wie
Iedereen die niet of moeilijk praat kan een vorm van ondersteunde communicatie gebruiken. Dit geldt voor ieder ontwikkelingsniveau.
Het gaat bijvoorbeeld om mensen die niet spreken door autisme, motorische en/of neurologische problematiek, een hersenbeschadiging of bepaalde syndromen.
Video
Zie de video Het succes van OC voor een introductie op het gebruik van ondersteunde communicatie.
Organisaties waar u terecht kunt
Stichting Milo
Milo is een zelfstandig behandelcentrum voor ondersteunde communicatie. Zij verlenen zorg aan kinderen en volwassenen met een ernstige meervoudige communicatiebeperking. Milo heeft verschillende behandelprogramma's en deelt op haar website kennis over en ervaringen met ondersteunde communicatie.
Meer informatie: Stichting Milo
Heliomare
Heliomare ontwikkelde het COPC-programma voor ondersteunde communicatie. Iedereen zendt signalen uit, communiceert op zijn of haar manier. Maar wat als communicatielijnen elkaar kruisen? Als we niet verstaan wat de ander zegt of bedoelt? De COCP-methode leert ons hoe we de communicatie met niet-sprekende kinderen en volwassenen kunnen optimaliseren.
Meer informatie: COPC.nl
OC Specialisten
De OC Specialisten is een samenwerkingsverband van zelfstandige behandelaars op het gebied van ondersteunde communicatie.
Meer informatie: OC Specialisten
Rijndam revalidatie
Revalidatiecentrum Rijndam heeft kennis over ondersteunde communicatie. Op het spreekuur Ondersteunde Communicatie bekijkt een multidisciplinair team op welke wijze iemand die niet of nauwelijks spreekt het best ondersteund kan worden in de communicatie.
Meer informatie: Rijndam Revalidatie
Kentalis
Kentalis gebruikt ondersteunde communicatie: alle manieren, vormen en hulpmiddelen die je kunt gebruiken als mensen niet of nauwelijks kunnen praten of gebaren.
Meer informatie: Kentalis
Het gebruik van ondersteunde communicatie is nog niet vanzelfsprekend. Daardoor zijn er veel vragen rond het gebruik. U vindt hier enkele links naar artikelen met praktische informatie.
ISAAC-NF is de belangenvereniging voor mensen die ondersteunde communicatie gebruiken. ISAAC-NF stimuleert wetenschappelijk onderzoek, onderwijs, (bij)scholing en geeft advies.
Iedereen kan communiceren
Het uitgangspunt van ISAAC-NF is dat iedere persoon, ongeacht iemands beperkingen, in staat is te communiceren.
Deelkracht geeft gratis workshops over de inzet van ondersteunde communicatie. Voor ouders, naasten, zorgprofesionals, zorgaanbieders en andere belangstellenden. Zie Workshops over CMB en OC op de website van Deelkracht.
Kijk bij ISAAC-NF voor een overzicht van scholing op het gebied van ondersteunde communicatie.
Vergoeding
Hulpmiddelen voor ondersteunde communicatie kunnen vergoed worden. Het gaat om spraakvervangende hulpmiddelen, zoals lettersets, symbolensets en spraakcomputers (van software voor een eigen tablet tot geavanceerde oogbestuurde spraakcomputers).
De vergoeding is geregeld in twee zorgwetten: de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Welke wet geldt, is afhankelijk van de situatie.
De vergoeding komt meestal vanuit de zorgverzekering. Namelijk voor:
- Mensen die thuis/zelfstandig wonen. Bijvoorbeeld met hulp of zorg vanuit de gemeente (Jeugdwet, Wmo), zorgverzekeraar of zorgkantoor (Wlz-zorg thuis).
- Mensen die in een Wlz-instelling wonen zónder Wlz-behandeling.
- Mensen die in een Wlz-instelling wonen en Wlz-behandeling krijgen van een andere instelling.
Spraakvervangende hulpmiddelen komen in deze situaties uit het basispakket van de zorgverzekering.
U vraagt het hulpmiddel aan bij uw zorgverzekeraar. Vraag uw zorgverzekeraar vooraf naar de voorwaarden. Bijvoorbeeld welke informatie u moet aanleveren, of u vooraf toestemming moet vragen en welke leveranciers volledig vergoed worden.
De zorgverzekeraar besluit of het hulpmiddel wordt vergoed. Bent u het niet eens met het besluit?
- U kunt een klacht indienen bij uw zorgverzekeraar. De SKGZ legt dit stap voor stap uit.
- Komt u er niet uit met uw zorgverzekeraar? Dan kunt u bij de onafhankelijke geschillencommissie (SKGZ) terecht
Spraakvervangende hulpmiddelen worden alleen vanuit de Wlz betaald voor mensen die:
- in een Wlz-instelling wonen, én
- in diezelfde instelling behandeling krijgen. Dit heet 'verblijf met behandeling'.
In die situatie worden spraakcomputers (software + hardware) volledig door het zorgkantoor betaald.
Mensen met Wlz-zorg die niet aan bovenstaande criteria voldoen, kunnen een spraakcomputer aanvragen bij de zorgverzekeraar (zie onder Vergoeding vanuit de zorgverzekeraar)
De belangenvereniging voor gebruikers van ondersteunde communicatie geeft praktische tips voor de onderbouwing van de vergoeding van spraakcomputers. Zie hiervoor: Vergoeding OC-middelen op de website van ISAAC-NF.
Bel het Juiste Loket als u er niet uitkomt
Loopt u vast bij het regelen van de zorg of voorzieningen? Of wordt u van het kastje naar de muur gestuurd? U kunt contact opnemen met het Juiste Loket voor informatie en advies over het organiseren van zorg en voorzieningen.