De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) regelt de rechten van psychiatrische patiënten die te maken hebben met verplichte zorg of een verplichte opname in de ggz.
Voor wie
De Wvggz geldt voor mensen bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat ernstig nadeel veroorzaakt voor henzelf of voor anderen. In de wet heten zij: 'betrokkene'.
De rechter kan verplichte zorg opleggen als het niet lukt om dat ernstig nadeel weg te nemen met vrijwillige zorg.
Andere voorwaarden zijn dat de verplichte zorg:
- de enige manier is om het ernstige nadeel weg te nemen;
- proportioneel is (in verhouding staat tot het op te lossen ernstig nadeel);
- effectief is (resultaat oplevert).
De Wvggz is er niet voor mensen met een verstandelijke beperking of dementie; voor hen geldt de Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten (Wzd).
Procedures
De Wvggz kent twee procedures om te komen tot verplichte zorg:
- Een zorgmachtiging via de rechter
- Een crisismaatregel via de burgemeester
Invloed van de patiënt
De patiënt houdt zo veel mogelijk de eigen regie tijdens de hele periode van verplichte zorg. Bijvoorbeeld met een eigen plan van aanpak, een zorgkaart of een zelfbindingsverklaring. Hulpverleners moeten regelmatig met de patiënt overleggen en de zorg samen evalueren.
Patiënten hebben recht op uitleg in begrijpelijke taal. Zo nodig is een tolk beschikbaar op de hoorzitting. Een patiëntenvertrouwenspersoon kan advies en bijstand geven en samen met de patiënt opkomen voor zijn of haar rechten.
Participatie (meedoen in de samenleving)
Tijdens de verplichte zorg moet er steeds aandacht zijn voor de maatschappelijke rol(len) van de patiënt. Hij moet dus zo veel mogelijk mee kunnen blijven doen in de maatschappij. Of er zijn voorbereidingen om na de behandeling weer een maatschappelijk leven op te bouwen.
Betrokkenheid familie
Familieleden en andere directbetrokkenen kunnen betrokken worden bij de beslissing of verplichte zorg nodig is en de uitvoering daarvan.
Familievertrouwenspersonen geven advies en bijstand aan familieleden en andere directbetrokkenen van patiënten die verplichte zorg ontvangen.
Verplichte zorg voorkomen
De wet is bedoeld om verplichte zorg zo veel mogelijk te voorkómen. Als dat niet mogelijk is, moet zo weinig mogelijk dwang ingezet worden. De dwang moet zo snel mogelijke afgebouwd worden.
Bij verplichte zorg voor kinderen en jongeren is er extra aandacht voor mogelijke nadelige gevolgen van de verplichte op de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling op langere termijn.