De Wet zorg en dwang regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt deze wet de onvrijwillige opname.

Eenvoudige uitleg over de Wzd

Voor uitleg over de Wzd in eenvoudige taal kunt u naar:

Onvrijwillige zorg: als het echt niet anders kan

De kern van de Wet zorg en dwang is 'Nee, tenzij'. De zorg voor ouderen met dementie en mensen met een beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillig zijn. Soms kunnen deze mensen niet (meer) zelf inschatten wat goed voor hen is. Zorgverleners helpen ze dan bij die keuzes.

Het uitgangspunt van de Wet zorg en dwang is dat onvrijwillige zorg alleen wordt toegepast als het echt niet anders kan. De behandelaar moet daarom altijd zorgvuldig onderzoek doen naar alternatieven voor onvrijwillige zorg. Onvrijwillige zorg is alleen toegestaan als er geen alternatieven zijn.

Voor wie 

De Wzd geldt in de volgende situaties: 

Er is een verklaring deskundig arts

Er is een verklaring van een deskundig arts waaruit blijkt dat de cliënt vanwege een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) of verstandelijke beperking is aangewezen op zorg;

De cliënt heeft een indicatie van het CIZ

De cliënt heeft een indicatie van het CIZ voor langdurige zorg met als grondslag een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking.

Er is sprake van een gelijkgestelde aandoening

Als gelijkgestelde ziekte of aandoening zijn op dit moment aangewezen:

  • Het syndroom van Korsakov.
  • De ziekte van Huntington.
  • Niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Er moet sprake zijn van gedragsproblemen of regieverlies zoals bij een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking.

De gelijkgestelde aandoeningen worden op een ander te bepalen datum uitgebreid (zie Staatsblad). 

In en buiten instellingen

De Wzd geldt niet alleen in zorginstellingen, maar bijvoorbeeld ook in de thuissituatie, logeeropvang en in kleinschalige woonvormen.

De Wzd geldt niet voor ouders die zorg verlenen aan hun kind.

Onvrijwillige opname in een zorginstelling

De Wet zorg en dwang regelt ook onvrijwillige opnames van mensen met dementie of een verstandelijke beperking in een zorginstelling. Het CIZ kan hiervoor een besluit tot opname en verblijf afgeven.

Als de cliënt zich verzet tegen een gedwongen opname, beslist de rechter over de opname.

Cliëntenvertrouwenspersoon Wzd

Iedere cliënt die onder de Wzd valt, heeft recht op een cliëntenvertrouwenspersoon Wzd. Ook vertegenwoordigers van deze cliënten kunnen bij een cliëntenvertrouwenspersoon Wzd terecht. De vertrouwenspersoon ondersteunt de cliënt en/of vertegenwoordiger, bijvoorbeeld bij gesprekken rond de zorg of bij het indienen van een klacht.

Meer informatie vindt u op www. cliëntenvertrouwenspersoonwzd.nl.

Meer informatie over de Wzd

Op Dwangindezorg.nl/wzd vindt u uitgebreide informatie over het bbeleid en de uitvoering van de Wzd.